Lokale energie, lokale zeggenschap: zo verlagen dorpen in De Wolden samen de energierekening

Wat is een diepteblog? In onze diepteblogs laten we zien hoe onze voorstellen uit het partijprogramma zijn onderbouwd, met inhoud en duidelijke bronverwijzingen. Het zijn langere long reads voor iedereen die wil weten welke keuzes we voor De Wolden willen maken als we daarvoor gekozen worden.

De wereld om ons heen verandert in hoog tempo. We voelen allemaal de verantwoordelijkheid om onze planeet te beschermen voor de generaties die na ons komen. Het klimaat warmt verder op, de zomers in Drenthe worden heter en de buien heviger. Tegelijkertijd ervaren veel inwoners van De Wolden de gevolgen van de energietransitie direct in hun eigen portemonnee: de energierekening is voor steeds meer huishoudens een voortdurende bron van zorg.

De afgelopen jaren is bovendien pijnlijk duidelijk geworden hoe afhankelijk we zijn van internationale energiemarkten én van geopolitieke spanningen. Het recente conflict in het Midden-Oosten heeft geleid tot sterk stijgende kosten voor aardgas, en deze prijsstijgingen komen hard binnen bij mensen die toch al moeite hebben om rond te komen. Deze internationale onrust vergroot het risico op energiearmoede, juist omdat huishoudens in De Wolden direct de gevolgen voelen van elke schommeling op de wereldmarkt.

Daarmee wordt een noodzakelijke, eerlijke vraag des te urgenter: van wie is onze energie eigenlijk, en wie profiteert van de overstap naar schone stroom?
Voor GroenLinks-PvdA De Wolden is het antwoord daarop glashelder. Energie is geen luxeproduct en mag nooit een eindeloze winstbron worden voor grote, externe energiebedrijven. Een warm huis en betaalbare, schone stroom zijn basisrechten. De transitie naar duurzame energie is daarom niet alleen een technische opgave, maar vooral een kans om onze gemeenschap eerlijker en weerbaarder te maken.

Wij geloven in de kracht van onze solidaire gemeenschap, geworteld in het Drentse principe van naoberschap. Wanneer we de krachten bundelen, kunnen dorpen en buurten in De Wolden stap voor stap de regie over hun eigen energievoorziening terugpakken — en ons minder kwetsbaar maken voor internationale gasprijzen die door conflicten kunnen exploderen.

Dit is geen verhaal over de verre toekomst. In dit uitgebreide diepteblog leggen we uit hoe lokale energie, gedragen door lokale zeggenschap, structureel kan zorgen voor lagere energielasten.
We duiken in de harde cijfers over energiearmoede, laten zien waarom de gemeente een betrouwbare partner moet zijn in plaats van een strenge handhaver, en bespreken hoe nieuwe wetgeving en slimme technologieën — zoals lokale energiehubs en buurtbatterijen — het mogelijk maken om lokaal opgewekte schone stroom te delen met onze buren.

Het doel is simpel: 
lagere lasten voor onze inwoners, minder afhankelijkheid van instabiele wereldmarkten, meer zeggenschap in onze eigen dorpen, en een groene toekomst waarin niemand wordt achtergelaten.

We duiken in de harde cijfers over energiearmoede, we bespreken hoe de gemeente een helpende partner moet zijn in plaats van een strenge waakhond, en we laten zien hoe nieuwe wetgeving en slimme technologieën, zoals lokale energiehubs en buurtbatterijen, ons in staat stellen om schone stroom met onze buren te delen. Het doel is simpel: lagere lasten voor onze inwoners, zeggenschap in onze eigen dorpen, en een groene toekomst waarin we niemand achterlaten.

De harde realiteit: Bestaanszekerheid onder druk

Om de oplossingen te begrijpen, moeten we eerst eerlijk naar de problemen kijken. De energietransitie dreigt op dit moment een kloof in onze samenleving te slaan. Mensen met voldoende spaargeld investeren in zonnepanelen, isolatie en dure warmtepompen. Zij zien hun maandelijkse lasten dalen en verhogen het comfort in hun huis.

Echter, voor een grote groep mensen is deze investering simpelweg onhaalbaar. Zij blijven afhankelijk van slecht geïsoleerde huur- of koopwoningen en de grillen van de commerciële energiemarkt. Dit fenomeen, waarbij duurzaamheid een privilege dreigt te worden, raakt direct aan de bestaanszekerheid van onze inwoners.

De opmars van energiearmoede

Energiearmoede is een term die we de afgelopen jaren helaas steeds vaker horen. We spreken van energiearmoede wanneer een huishouden een relatief laag inkomen heeft in combinatie met een hoge energierekening, vaak veroorzaakt door een woning van slechte energetische kwaliteit.² Uit onafhankelijk en wetenschappelijk onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en onderzoeksinstituut TNO blijkt dat dit probleem diepe sporen trekt in de Nederlandse samenleving.

Tijdens de grote energieprijscrisis greep de landelijke overheid in met een prijsplafond en energietoeslagen. Hierdoor daalde het percentage huishoudens in energiearmoede in 2022 tijdelijk naar 3,0 procent.³ Echter, zodra deze tijdelijke financiële steunmaatregelen werden afgebouwd, schoot het percentage direct weer omhoog.

De voorlopige cijfers over het jaar 2024 laten een pijnlijke realiteit zien: het percentage huishoudens in energiearmoede steeg naar 6,1 procent.³ Dit betekent dat in 2024 ongeveer 510. 000 huishoudens in Nederland worstelden met het betalen van hun energierekening, een toename van bijna 180. 000 huishoudens ten opzichte van het jaar ervoor.⁴

De prognoses voor 2025 en 2026 tonen aan dat zonder structurele oplossingen, zoals massale isolatie en de overstap naar duurzame, lokaal opgewekte warmte, dit probleem verder zal groeien.⁶ Onderzoekers benadrukken dat het herhaaldelijk inzetten van tijdelijke subsidies (zoals het Noodfonds Energie) op de lange termijn veel duurder en minder effectief is dan het structureel verlagen van de energierekening door middel van verduurzaming.⁶

De onzichtbare groep: risicohuishoudens

Naast de groep die al in de problemen zit, wijst TNO op een nog veel grotere, vaak onzichtbare groep: de 'risicohuishoudens'.² Dit zijn mensen met een laag middeninkomen. Zij verdienen nét te veel om in aanmerking te komen voor zware financiële steunmaatregelen of de strikte definitie van energiearmoede, maar hun inkomen ligt wel onder het modale gemiddelde.²

In Nederland gaat dit om maar liefst één miljoen huishoudens, wat neerkomt op bijna 13 procent van alle huishoudens.² Voor deze risicohuishoudens is de situatie erg precair. Uit de data blijkt dat zij gemiddeld zelfs een hogere energierekening hebben (193 euro per maand) dan de groep in diepe energiearmoede (184 euro per maand), terwijl het landelijk gemiddelde op 171 euro ligt.² Bij elke stijging van de energiebelasting of de netbeheerkosten dreigen zij direct financieel kopje-onder te gaan.

De realiteit op het platteland van De Wolden

Wanneer we deze landelijke cijfers vertalen naar onze eigen gemeente De Wolden, zien we een specifieke uitdaging. Onze gemeente kenmerkt zich door uitgestrekte buitengebieden, lintbebouwing en sfeervolle, maar vaak oudere vrijstaande of halfvrijstaande woningen. Deze huizen hebben veel buitenmuren en daken, waardoor ze aanzienlijk meer warmte verliezen dan een modern rijtjeshuis of appartement in een grote stad.

Het volledig isoleren van een traditionele Drentse woonboerderij of een oudere woning uit de jaren zeventig vraagt om een enorme investering, die voor veel inwoners met een gemiddeld of lager inkomen niet zomaar op te brengen is.⁹

De huidige ondersteuning vanuit de gemeente De Wolden, zoals de vernieuwde 'Doe-het-zelf Isolatievouchers' en de 'Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie 2026–2028', verlaagt de drempel deels, maar blijkt in de praktijk nog onvoldoende voor veel inwoners.¹⁰ Toch merken we in de praktijk dat het oerwoud aan regelingen, de complexe voorwaarden en de noodzaak om vaak nog eigen geld in te leggen, voor veel mensen een onneembare barrière vormen.¹²

Het risico is levensgroot dat de verduurzaming in De Wolden stagneert bij de voordeuren van de mensen die een lagere energierekening het hardst nodig hebben. Hier moet een ander, collectief antwoord op komen.

De visie van GroenLinks-PvdA: De gemeente als partner

Om deze scheve verhoudingen recht te trekken, moet de relatie tussen de overheid en de inwoners echt veranderen. Te lang heeft de politiek, ook lokaal, verduurzaming gezien als een individuele verantwoordelijkheid, waarbij de overheid vooral de rol van regelgever en controleur op zich nam.

In het partijprogramma van GroenLinks-PvdA De Wolden stellen wij een radicale koerswijziging voor: de gemeente moet niet de toezichthouder zijn die vertelt wat er allemaal níét mag, maar de aanjager en loyale partner die meedenkt over hoe het wél kan.¹

Van "Nee, tenzij" naar "Ja, mits"

Iedereen die wel eens een vernieuwend idee heeft gehad voor de eigen straat of buurt, kent het gevoel van frustratie wanneer plannen vastlopen in stroperige bureaucratie. Voor goede initiatieven van inwoners en lokale ondernemers introduceren wij daarom als basisprincipe een "ja, mits"-houding.¹

Dit betekent dat we bij de aanvraag voor een collectief energieproject niet beginnen met het afvinken van belemmeringen in oude bestemmingsplannen. In plaats daarvan starten we vanuit de positieve intentie om het plan te laten slagen. Regels en vergunningen moeten zo worden ingericht dat ze meewerken aan lokale initiatieven in plaats van ze te dwarsbomen.¹ We willen actief ruimte creëren voor experimenten en de toepassing van nieuwe, slimme technologieën in onze dorpen.¹

Natuurlijk is dit geen vrijbrief om ongecontroleerd te bouwen. Het "mits" in onze benadering is belangrijk en staat voor de harde voorwaarden die we stellen aan de kwaliteit van onze leefomgeving.¹ De natuurlijke eigenschappen van de Drentse bodem, het landschap en het watersysteem blijven altijd leidend.¹ Bovendien stellen we als harde eis dat de natuur en de biodiversiteit beschermd en waar mogelijk versterkt worden bij de aanleg van nieuwe energieprojecten.¹

Heldere en moedige ruimtelijke keuzes

Ruimte is schaars in Nederland, en het Drentse landschap is ons meest waardevolle goed. GroenLinks-PvdA toont lef door duidelijke keuzes te maken over waar we wel, en waar we geen duurzame energie willen opwekken.¹ Niet alles kan overal.

Onze duidelijke voorkeur gaat uit naar het benutten van de gebouwde omgeving. Elk geschikt dak in onze gemeente, of het nu op een woonhuis, een grote agrarische schuur, een sporthal of een bedrijfspand ligt, moet optimaal benut worden voor de opwekking van zonne-energie.¹

Als we deze daken vol leggen, zetten we al een enorme stap. Daarna kijken we naar slim dubbelgebruik van ruimte die toch al is aangetast door menselijk handelen. Denk hierbij aan het plaatsen van zonnepanelen als overkapping boven grote parkeerplaatsen of langs fietspaden.¹

Zonnevelden op kostbare landbouw- of natuurgrond zien wij slechts als een uiterste optie, en uitsluitend onder strenge voorwaarden.¹ Dergelijke projecten keuren we alleen goed als ze worden gecombineerd met een sterke ecologische meerwaarde, zoals actieve natuurontwikkeling, kruidenrijk grasland voor meer insecten, of innovatieve landbouw waarbij gewassen onder de panelen worden geteeld (agro-pv).¹

Als het gaat om windenergie trekken we een duidelijke grens. Grootschalige windparken met enorme, industriële turbines passen simpelweg niet in de visie die wij hebben voor de schaal en de rust van het landschap in De Wolden.¹ De impact op omwonenden en de natuur is te groot.

Wel zien wij kansen voor kleinschalige, innovatieve windmolens die visueel goed inpasbaar zijn op bijvoorbeeld boerenerven, of kleine dorpsmolens die in lokaal eigendom direct stroom leveren aan de directe omgeving.¹ Kernenergie sluiten wij als gemeente uit; de focus moet liggen op snelle, schone en veilige bronnen.¹

Eerlijk delen: 100% lokaal eigendom als norm

De belangrijkste voorwaarde die GroenLinks-PvdA De Wolden stelt aan ieder nieuw energieproject is het principe van transparant en eerlijk delen. Bij de start van elk initiatief moet voor de inwoners duidelijk zijn hoe ze kunnen meepraten, hoe ze kunnen meebeslissen en bovenal: hoe ze kunnen meeprofiteren.¹

In het verleden hebben we in Nederland te vaak gezien dat commerciële, soms buitenlandse projectontwikkelaars stukken land opkochten om deze vol te leggen met zonnepanelen. De stroom en de miljoenenwinsten verdwenen uit de regio, terwijl de dorpsbewoners achterbleven met de lasten: een geblokkeerd uitzicht en een geïndustrialiseerd landschap. Dit model van waarde-extractie wijzen wij resoluut af.¹

In de nationale afspraken is vastgelegd dat we streven naar 50 procent lokaal eigendom bij grote projecten.¹⁴ GroenLinks-PvdA De Wolden is ambitieuzer: in de door de gemeente vastgestelde energiestrategie streven wij naar minimaal 70 procent lokaal eigenaarschap, met de intentie om waar mogelijk voor de volle 100 procent te gaan.¹⁶

Lokaal eigendom, bijvoorbeeld via een dorpscoöperatie, verandert alles. De winst van de opgewekte stroom vloeit niet naar externe aandeelhouders, maar blijft in de lokale gemeenschap.¹ Dit geld kan worden gebruikt om de energierekening van alle deelnemende huishoudens structureel te verlagen.¹ Daarnaast kan een deel van de opbrengst in een dorpsfonds worden gestort.

Met dit fonds kan het dorp zelf investeren in zaken die de leefbaarheid vergroten, zoals het opknappen van het dorpshuis, het steunen van de lokale voetbalclub of het financieren van de buurtbus.¹⁸ Een zonnepark in lokaal eigendom wordt zo de nieuwe, financiële motor van de lokale, zorgzame gemeenschap.

De kracht van coöperaties: De Wolden pakt de regie

Dat deze visie geen utopie is, bewijzen de inwoners van De Wolden op dit moment al elke dag. Onze gemeente kent een levendig en krachtig netwerk van energiecoöperaties: groepen bevlogen inwoners die niet wachten op Den Haag, maar zelf de handen uit de mouwen steken. Zij zijn de ware pioniers van de lokale energietransitie.

Succesverhaal: Heel De Wolden Groen

Een van de meest inspirerende voorbeelden is de energiecoöperatie 'Heel De Wolden Groen'. In 2025 bundelden de succesvolle coöperaties Reestdal Energie en Heel De Wolden Groen hun krachten in een fusie, waardoor een sterke organisatie ontstond met meer dan een decennium aan ervaring in de regio.²⁰

Deze verenigde coöperatie begrijpt als geen ander dat de drempel om te verduurzamen voor veel mensen te hoog is. Daarom hebben zij de praktische 'Quick-fit' aanpak ontwikkeld, waarmee ze landelijk de aandacht trekken.¹³ De gedachte hierachter is volledige ontzorging van de inwoner.¹³

Bij de Quick-fit aanpak wordt een woning in één efficiënte ingreep voorzien van zowel een hybride warmtepomp als zonnepanelen.¹³ Het unieke zit in het proces: de bewoner hoeft niet zelf in de avonduren te zoeken naar betrouwbare installateurs, ingewikkelde offertes te vergelijken of te worstelen met de ambtelijke taal van subsidieaanvragen.¹³ De coöperatie regelt alles van A tot Z, maakt gebruik van vertrouwde lokale vakmensen, en helpt actief bij het aanvragen van subsidies of het afsluiten van voordelige leningen.¹³

De resultaten uit de praktijk in De Wolden spreken voor zich. De eerste tientallen deelnemers, verspreid over dorpen zoals Koekange, zien hun aardgasverbruik na deze ingreep direct met 50 tot wel 80 procent dalen.¹³

Dit is geen abstract klimaatbeleid, maar direct merkbare verlichting van de maandelijkse woonlasten, gecombineerd met een verhoging van het wooncomfort. De pilot, die mede werd gefinancierd door de gemeente De Wolden en de regionale netwerkbeheerder RENDO, laat zien dat structurele samenwerking nodig is en dat de gemeente hierin een veel actievere partner moet zijn.¹³

Een wijdvertakt netwerk van vernieuwers

Naast Heel De Wolden Groen bruist de gemeente van de lokale energie. In het dorp Ansen werkt de organisatie 'energieKansen' met veel energie aan een innovatieve proeftuin.⁹ Hun doel is om het hele dorp aardgasvrij te maken. Zij combineren isolatie met (hybride) warmtepompen en sturen op directe besparing en lokale opwek. Zo ontstaat een aanpak die inwoners helpt hun energievraag structureel te verlagen.

Voor GroenLinks-PvdA is dit geen reden om op groen gas uit mest te sturen. Dat vraagt blijvende meststromen en extra transport, terwijl mest in de keten ammoniak en andere uitstoot geeft die natuur en gezondheid belast.⁵¹ En volgens PBL is ook met technische maatregelen een kleinere veestapel nodig om klimaat- en natuurdoelen te halen.⁵² Daarom kiezen wij voor isoleren, elektrificeren en lokaal energiedelen. Groen gas uit mest is voor ons geen route in De Wolden.⁵⁰

Ook in Ruinen toont 'Energiecoöperatie Duurzaam Ruinen' hoe je lokaal impact maakt. Zij wisten succesvol een groot collectief zonnedak te realiseren op de plaatselijke sporthal De Marse, waardoor ook inwoners zonder geschikt eigen dak kunnen profiteren van zonne-energie.²⁴ Momenteel onderzoeken zij de mogelijkheden voor een slimme, toekomstbestendige energievoorziening voor het bedrijventerrein Hoge Akkers.²⁴

Wat deze initiatieven bindt, is de wilskracht om de gemeenschap voorop te stellen. Voor GroenLinks-PvdA is het de kerntaak van de gemeente om deze groepen maximaal te faciliteren. Niet door de controle over te nemen, maar door kennis te delen, ambtelijke hindernissen weg te nemen en garant te staan bij de opstartfase van projecten, zodat de coöperaties hun prachtige werk kunnen opschalen.¹

Een nieuw tijdperk: De Energiewet 2026 en energiedelen

De verduurzaming van onze huizen is belangrijk, maar het energiesysteem van de toekomst vraagt ook om een nieuwe manier van omgaan met de stroom die we opwekken. Lange tijd werden we hierin beperkt door verouderde wetgeving. Sinds de invoering van de nieuwe Energiewet op 1 januari 2026 bevinden we ons echter in een stroomversnelling.²⁶

De macht naar de burger: de energiegemeenschap

De oude Elektriciteitswet en Gaswet waren geschreven voor een wereld met een paar grote energiecentrales en miljoenen passieve consumenten.²⁷ Als je als burger zonnepanelen had, was je verplicht het overschot aan stroom terug te leveren via een traditionele, commerciële energieleverancier.

De nieuwe Energiewet introduceert en omarmt een belangrijk nieuw concept uit Europese richtlijnen: de 'energiegemeenschap'.²⁶ Dit betekent dat het wettelijk mogelijk is geworden dat burgers, dorpen, coöperaties en lokale bedrijven de energie die zij samen opwekken, rechtstreeks met elkáár delen of verhandelen.²⁶ De verplichte rol van de machtige, traditionele energieleverancier als tussenpersoon wordt hiermee doorbroken.³⁰

Het Local4Local model: Bescherming tegen de markt

Deze wettelijke vrijheid heeft de deur geopend voor baanbrekende initiatieven, zoals het landelijke 'Local4Local' project, gedragen door koepelorganisatie Energie Samen en diverse lokale coöperaties.³¹ Het kernidee achter Local4Local is een duidelijke verschuiving in hoe we de prijs van stroom bepalen, gebaseerd op het "kostprijs+" model.³¹

In het reguliere systeem betaal je als inwoner een prijs die gekoppeld is aan onrustige internationale grondstoffenmarkten. Ontstaat er geopolitieke spanning in het Midden-Oosten of sluit er een pijpleiding? Dan schiet jouw energierekening in Drenthe omhoog.³³

Het kostprijs+ model beschermt dorpen tegen deze marktschokken. Stel, een dorpscoöperatie in De Wolden legt een groot zonnepark aan. De kosten om deze stroom op te wekken staan nagenoeg vast: de zonnepanelen zijn gekocht, de lening is bekend en het onderhoud is voorspelbaar.³¹ De coöperatie berekent precies wat het opwekken van één kilowattuur (kWh) kost. Daar bovenop wordt een kleine marge (de 'plus') berekend om de coöperatie financieel gezond te houden, reserveringen te doen voor de toekomst, en de administratie te betalen.³¹

Deze totale kostprijs+ is aanzienlijk lager en, nog belangrijker, volledig stabiel vergeleken met de wilde rit op de commerciële beurzen.³⁰ Door de stroom tegen deze eerlijke, lokale prijs direct te leveren aan de leden van de coöperatie in het dorp, ontkoppelen de bewoners zich feitelijk van de wereldmarkt.³¹

Solidariteit in de praktijk

Het mooiste aspect van lokaal energiedelen is de solidariteit die het mogelijk maakt.³⁶ Voorheen was zonne-energie vooral voordelig voor mensen met een eigen koopwoning en een geschikt, zonnig dak. Mensen in een huurhuis, mensen die in de schaduw van grote bomen wonen, of mensen die simpelweg het spaargeld missen, vielen buiten de boot.

Met een energiegemeenschap kan het dorp een groot collectief dak volleggen, en de voordelige stroom delen met de buren die zelf geen panelen kunnen leggen.³⁶ Dit mechanisme biedt een krachtig en structureel antwoord op energiearmoede. Het zorgt voor stabielere, voorspelbare en lagere lasten voor de hele straat, bevordert de onafhankelijkheid van grote bedrijven, en versterkt de banden in het dorp enorm.³⁰ Mensen zorgen letterlijk voor elkaars warmte en licht. Dit is de exacte belichaming van de solidaire gemeenschap die GroenLinks-PvdA voorstaat.¹

De toekomst is nu: Lokale energiehubs en de buurtbatterij

Het massaal opwekken en delen van schone energie is prachtig, maar we lopen in Nederland tegen de fysieke grenzen van ons systeem aan. Het elektriciteitsnet is decennialang ontworpen als een eenrichtingsweg: van de grote centrale naar het stopcontact. Met de explosieve groei van zonnepanelen, elektrische auto's en warmtepompen is dit systeem overbelast geraakt. Dit probleem staat bekend als netcongestie, een soort permanente file op de stroomkabels.³⁸

Netcongestie heeft vergaande gevolgen. Op zonnige middagen moeten we soms schone zonneparken uitschakelen omdat het net de stroom niet aankan.³⁸ Tegelijkertijd staan ondernemers in de wachtrij omdat ze geen nieuwe stroomaansluiting kunnen krijgen om uit te breiden of te verduurzamen.³⁸ Als we de regie terug willen pakken in onze dorpen, moeten we dit probleem op lokaal niveau oplossen. Het antwoord hierop, zoals ook geschetst in het toekomstbeeld van GroenLinks-PvdA, is de 'lokale energiehub' gekoppeld aan een buurtbatterij.¹

Het concept van de energiehub

Een lokale energiehub is in de basis een slim georganiseerd gebied – denk aan een woonwijk, een dorp of een bedrijventerrein – waar de productie, de opslag en het verbruik van energie perfect op elkaar worden afgestemd.³⁹ In plaats van elke woning individueel aan te sluiten op het overbelaste nationale net, bundelt de buurt zijn krachten.³⁹

Stel je voor: de zonnepanelen op de scholen, de dorpshuizen en de woningen in De Wolden wekken op een zomerse middag enorm veel stroom op. Niemand is thuis, dus de vraag is laag. In het oude systeem proberen al die huizen hun stroom tegelijk in het volle stroomnet te persen, wat leidt tot storingen en afschakeling.³⁸

Binnen een energiehub pikt een slim, centraal computersysteem dit op. De hub besluit de stroom niet het net op te sturen, maar lokaal te gebruiken: de elektrische deelauto's van de buurt worden opgeladen, de collectieve warmtepomp slaat warmte op, of de stroom wordt simpelweg opgeslagen voor later die avond.³⁹

De sleutelrol van de buurtbatterij

Het onmisbare hart van zo'n lokale energiehub is de buurtbatterij.⁴² Waar een thuisbatterij klein en duur is en slechts één gezin bedient, is een buurtbatterij een robuust opslagsysteem met een aanzienlijke capaciteit, geplaatst op een centrale locatie in de wijk met een eigen netaansluiting.⁴²

De buurtbatterij laadt zich overdag vol met de goedkope, schone stroom die de buurt zelf opwekt.³⁸ Als 's avonds de zon ondergaat, mensen thuiskomen, gaan koken en de verwarming aanzetten, ontlaadt de batterij de opgeslagen zonnestroom terug in de wijk.⁴⁴

Uit recent onderzoek van CE Delft (2024/2025) blijkt dat de maatschappelijke waarde van deze buurtbatterijen en energiehubs enorm is.⁴⁶ Ze zorgen er namelijk voor dat de netbeheerders het stroomnetwerk veel minder zwaar hoeven te verzwaren, wat de samenleving vele miljarden euro's aan maatschappelijke kosten en opbrekingen van straten bespaart.⁴⁶ Bovendien zijn energiehubs met opslag de perfecte, noodzakelijke technische motor achter het Local4Local-model; ze zorgen ervoor dat het dorp optimaal gebruik maakt van de eigen 'kostprijs+' stroom.⁴²

Pionieren in De Wolden: Energiehub De Wijk 20

De Wolden heeft de kans om in deze ontwikkeling voorop te lopen, maar dat vraagt dat de gemeente nu doorpakt met de ontwikkeling van een grootschalige energiehub op de locatie "De Wijk 20".¹⁷ Dit terrein kent een bijzondere symboliek: het is een voormalige productielocatie van de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij).¹⁷ De herontwikkeling van de plek waar vroeger fossiel gas uit de bodem werd gehaald, kan een noodzakelijke stap worden naar duurzame, schone energie.

De locatie "De Wijk 20" is om technische redenen slim gekozen. Omdat er vroeger zware industriële installaties stonden, liggen er al bijzonder dikke elektriciteitskabels in de grond.¹⁷ Het terrein is daarmee direct aangesloten op het zware net, en ligt bovendien in de buurt van grote stroomverbruikers.¹⁷ Dit betekent dat er op grote schaal duurzame energie opgewekt en in batterijen opgeslagen kan worden, zonder dat het lokale stroomnet over de kop gaat.

Voor GroenLinks-PvdA is dit project alleen geloofwaardig als de aanpak volledig open is en inwoners vanaf het begin kunnen meebeslissen.¹ Dit is geen plan dat in de achterkamertjes is bedacht om vervolgens als voldongen feit te worden gepresenteerd.

GroenLinks-PvdA wil dat er vanaf dag een bewonersavonden worden georganiseerd, zodat omwonenden en lokale energiecooperaties daadwerkelijk mede vorm geven aan het plan.⁴⁸ GroenLinks-PvdA wil dat de gemeente dit hard borgt, zodat de opwekking op deze hub voor een aanzienlijk deel – met een streefdoel naar lokaal eigendom – ten goede komt aan de gemeenschap.¹⁷ Zo wordt een potentieel landschapsprobleem omgezet in een collectieve kans voor het dorp.

Aantrekkelijkheid: bouwen aan een dorp met toekomst

Wanneer dorpen en buurten erin slagen om via coöperaties, energiedelen en lokale batterijhubs de energierekening omlaag te brengen, groeit de aantrekkelijkheid van het dorp.¹

Gemeenschappen die laten zien dat ze samenwerkend de grote crises van deze tijd (hoge prijzen en klimaatverandering) het hoofd kunnen bieden, worden aantrekkelijke plekken om te wonen en te leven.¹ Het trekt mensen aan die bewust in het leven staan, die hechten aan een gezonde, groene leefomgeving en die waarde hechten aan écht nabuurschap, waar men samen eigenaar is van de voorzieningen.¹

Het lokaal opwekken en behouden van energie voorkomt dat de welvaart van het dorp weglekt naar anonieme energie- en investeringsmaatschappijen.¹ Door de energie op te slaan in een buurtbatterij en de opbrengsten te verdelen via het dorpshuis, ontstaat er een cirkel van lokale trots en financiële gezondheid. De energierekening daalt, de gemeenschapskas stijgt, en mensen voelen weer oprechte zeggenschap over hun eigen leefomgeving.¹⁹ Mensen voelen zich niet langer machteloze consumenten, maar krachtige en verbonden producenten.

Doe mee en neem de regie

De plannen, de wetgeving en de technieken zoals de buurtbatterij en het Local4Local-model liggen inmiddels op tafel.²⁶ GroenLinks-PvdA wil dat de gemeente De Wolden aantoonbaar als ondersteunende partner naast inwoners gaat staan: regels versoepelen waar dat kan en ruimte bieden voor experimenten.¹ Maar we kunnen de daadwerkelijke verandering niet maken zonder jouw enthousiasme en inzetkracht.

De verandering begint niet op het gemeentehuis of in Den Haag, maar aan de keukentafel in jouw eigen straat of buurt. Zie je het grote, lege dak van de buurtsupermarkt of het dorpshuis? Vraag je je af of jouw buurt ook de stap kan maken naar collectieve inkoop via de 'Quick-fit' methode, of wil je onderzoeken hoe jouw straat zich kan verenigen in een lokale energiegemeenschap? Blijf niet met deze vragen rondlopen, maar pak de regie.

We nodigen je van harte uit om in jouw eigen straat, wijk of dorp een laagdrempelige verkenningsavond te organiseren. Nodig je buren uit voor een kop koffie in het dorpshuis of bij je thuis om simpelweg de mogelijkheden te bespreken. Wees gerust: je hoeft het niet alleen te doen of direct de techniek te beheersen.

De lokale energiecoöperaties in De Wolden staan klaar om je met raad en daad terzijde te staan. En uiteraard: nodig GroenLinks-PvdA De Wolden uit bij zo'n avond. Wij komen graag langs om naar jouw ideeën te luisteren, knelpunten in de gemeente aan te pakken, en samen met je te bouwen aan een groen, sociaal en energie-onafhankelijk De Wolden, waar we niemand achterlaten. De toekomst is lokaal, laten we vandaag beginnen.

Geciteerd werk

1. Partijprogramma GroenLinks-PvdA De Wolden
2. Energiearmoede in Nederland: de cijfers - Klimaatstichting HIER, https://www.hier.nu/landelijke-ontwikkelingen/energiearmoede-in-nederland-cijfers
3. Energiearmoede in 2024 gestegen naar 6,1 procent - CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/30/energiearmoede-in-2024-gestegen-naar-6-1-procent
4. Energiearmoede in 2024 gestegen naar 6,1 procent - TNO, https://www.tno.nl/nl/newsroom/2025/07/energiearmoede-2024-gestegen-6-1-procent/
5. Hoge energieprijzen kunnen zorgen voor energiearme huishoudens - Energy.nl, https://energy.nl/publications/energieprijzen-energiearme-huishoudens/
6. Download - Tweede Kamer, https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2025D24787
7. Scenario's energiearmoede 2025 bij stijgende energieprijzen - TNO, https://www.tno.nl/nl/newsroom/2025/03/scenario-energiearmoede-2025-energie/
8. Noodfonds Energie keert tóch terug in 2025: Dit moet je weten, https://www.energievergelijk.nl/nieuws/noodfonds-energie-keert-toch-terug-in-2025-dit-moet-je-weten
9. TRANSITIEVISIE WARMTE DE WOLDEN, https://www.dewolden.nl/fileadmin/de_wolden/PDF/Beleid/Transitievisie_Warmte_De_Wolden_20211109.pdf?ref=groenlinksdewolden.nl
10. februari 2026 - Belangenvereniging de Wijk e.o., https://www.belangenverenigingdewijk.nl/2026/02/
11. Nieuwsoverzicht - Gemeente De Wolden, https://www.dewolden.nl/nieuwsoverzicht/
12. Verkiezingsprogramma D66 De Wolden; Ruimte om te bewegen, https://d66.nl/de-wolden/wp-content/uploads/sites/28/2025/12/Verkiezingsprogramma-D66-De-Wolden-Ruimte-om-te-bewegen-1.pdf
13. Bewoners De Wolden verminderen gasverbruik 50% tot 70% met warmtepompen en zonnepanelen - Stichting Samen Energie Neutraal, https://samenenergieneutraal.nl/artikelen-2024/bewoners-de-wolden-verminderen-gasverbruik-50-tot-70-met-warmtepompen-en-zonnepanelen/
14. Knelpunten en ontwerpprincipes voor rechtvaardiger lokaal eigendom in de regionale energietransitie - WUR eDepot, https://edepot.wur.nl/684664
15. BOUWSTEEN - Aan de slag met lokaal eigendom, https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/e91fbba3-7bf8-44a3-9d6f-4e606a409f32
16. Gemeente De Wolden legt concept Energiestrategie ter inzage, https://dewolden.info/2025/06/gemeente-de-wolden-legt-concept-energiestrategie-ter-inzage-2/
17. De Wolden wil samen met inwoners op weg naar duurzame energie in lokaal eigendom - De Wijk.info, https://www.dewijk.info/2024/07/de-wolden-wil-samen-met-inwoners-op-weg-naar-duurzame-energie-in-lokaal-eigendom/
18. Praktijkvoorbeelden van lokaal eigendom | Regionale Energiestrategie, https://www.regionale-energiestrategie.nl/participatie/lokaal+eigendom/energiecooperaties+voorbeelden
19. Samen voor elkaar met coöperaties uit vier gemeenten - Gebiedscoörperatie Zuidwest Drenthe, https://gc-zuidwestdrenthe.nl/nieuws/samen-voor-elkaar-met-cooperaties-uit-vier-gemeenten/
20. Energiecoöperaties in De Wolden fuseren, samen sterker, https://de-wolden.nieuws.nl/nieuws/energiecooperaties-in-de-wolden-fuseren-samen-sterker
21. Heel De Wolden groen - Vereniging Streekbelang Fort en omstreken, https://streekbelangfort.nl/heel-de-wolden-groen/
22. Heel De Wolden groen houdt infoavond in Koekange, https://de-wolden.nieuws.nl/nieuws/heel-de-wolden-groen-houdt-infoavond-in-koekange
23. Hoe werken energiecoöperaties samen? - Groenemorgen Hoogeveen, https://groenemorgenhoogeveen.nl/nieuws/hoe-werken-energieco%C3%B6peraties-samen
24. Energiecoöperatie Duurzaam Ruinen: Welkom, https://www.ec-duurzaamruinen.nl/
25. In de media - Energiecoöperatie Duurzaam Ruinen, https://www.ec-duurzaamruinen.nl/in-de-media/
26. Energie delen: wat is wel en niet mogelijk? - Vereniging Eigen Huis, https://www.eigenhuis.nl/verduurzamen/energierekening/energie-delen
27. De nieuwe Energiewet uitgelegd: dit moet u weten | Vattenfall Grootzakelijk, https://www.vattenfall.nl/grootzakelijk/energiemarkt/wet-en-regelgeving/nieuwe-energiewet/
28. Energiewet 2026 uitgelegd: dit is er veranderd - Frank Energie, https://www.frankenergie.nl/nl/kennisbank/energie/energiewet
29. Energie delen door energiegemeenschappen | Local4Local, https://www.local4local.nu/wp-content/uploads/2024/05/Local4Local-Position-paper-Energiedelen-door-Energiegemeenschappen-V1.pdf
30. Energie delen wint aan populariteit - TPO.NL, https://tpo.nl/2025/01/05/energie-delen-wint-aan-populariteit/
31. Energiedelen is de toekomst - Local4Local, https://www.local4local.nu/wp-content/uploads/2025/11/Energiedelen-is-de-toekomst-Coo%CC%88peraties-leveren-stroom-direct-aan-de-gemeenschap_Jos-van-der-Schot.pdf
32. Local4local bundelt drie jaar inzichten in nieuwe uitgave: 'Energiedelen is de toekomst', https://www.local4local.nu/nieuws/local4local-bundelt-drie-jaar-inzichten-in-nieuwe-uitgave-energiedelen-is-de-toekomst/
33. Energieprijzen in 2026: Ontwikkeling, verwachting en grafiek - Vandebron, https://vandebron.nl/blog/energieprijzen-ontwikkeling
34. Maatregelen voor betaalbare en duurzame energie - Rijksoverheid, https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/energie-thuis/energierekening-van-huishoudens
35. Local4local: Lokale Energie van en voor Bewoners, Tegen een Eerlijke Prijs - Resourcefully, https://resourcefully.nl/case/local4local/
36. Energie delen met buurtbewoners - Energie-N, https://energie-n.nl/energie-delen-met-buurtbewoners/
37. Energiedelen met een persoon of een organisatie | Vlaanderen.be, https://www.vlaanderen.be/bouwen-wonen-en-energie/groene-energie/energiedelen-iets-voor-u/energiedelen-met-een-persoon-of-een-organisatie
38. Buurtbatterijen voor energieopslag - Provinciale Staten Noord-Holland, https://noordholland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/8e62d7b5-232d-4fef-a4c2-84aaf96e5912
39. Visie Energiehubs - Netbeheer Nederland, https://www.netbeheernederland.nl/sites/default/files/2026-01/nbnl_visie_energiehubs_aug2025.pdf
40. Energy hubs slimmer en duurzamer energie delen - Regionale Energiestrategie, https://www.regionale-energiestrategie.nl/energiesysteem/slimme+oplossingen+voor+netcongestie/energy+hubs+slimmer+en+duurzamer+energie+delen/default.aspx
41. Energiehub - LINK, https://linkmagazine.nl/energiehub-zorgt-voor-afvlakken-pieken-en-onderlinge-uitwisseling/
42. Thuis- en buurtbatterijen - Eerste Kamer, https://www.eerstekamer.nl/overig/20240606/rapport_thuis_en_buurtbatterijen/document3/f=/vme0gkxsubyz.pdf
43. Veelgestelde vragen Buurt Energie Systeem (in B1), https://energiesamen.blob.core.windows.net/media/Veelgestelde%20Vragen%20Buurt%20Energie%20Systeem%20%28in%20B1%29.pdf
44. Buurtbatterij: energieopslag voor de gehele buurt - om - nieuwe energie, https://www.samenom.nl/buurtbatterij/
45. Buurtbatterij: alles wat je moet weten - ENGIE, https://www.engie.nl/over-ons/kennisbank/artikel/buurtbatterij
46. Wat is de toegevoegde waarde van energiehubs? - CE Delft, https://ce.nl/publicaties/wat-is-de-toegevoegde-waarde-van-energiehubs/
47. Mkba energiehubs. Maatschappelijke waarde van twaalf archetypes voor 2.500... - CE Delft, https://ce.nl/publicaties/mkba-energiehubs-maatschappelijke-waarde-van-twaalf-archetypes-voor-2-500-energiehubs-in-nederland/
48. De Wijk 20 - Gemeente De Wolden, https://www.dewolden.nl/dossiers/de-wijk-20/
49. Introductie in energiedelen Wat kan het zijn? - Energieregio Noord-Holland, https://energieregionh.nl/media/pages/medialibrary/98d896ef64-1750349086/250612-kennissessie-energiedelen-12-juni-2025-pcnh.pdf
50. Maatschappelijke waarde groen gas - casus buitengebied - CE Delft, https://ce.nl/publicaties/maatschappelijke-waarde-groen-gas-casus-buitengebied/
51. Ontwikkelingen in emissies en concentraties van ammoniak in Nederland tussen 2005 en 2016 (RIVM Rapport 2018-0163), https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018-0163.html
52. Trajecten naar een klimaatneutrale landbouw, landgebruik en glastuinbouw in 2050 - PBL, https://www.pbl.nl/publicaties/trajecten-naar-een-klimaatneutrale-landbouw-landgebruik-en-glastuinbouw-in-2050