Menselijke dienstverlening in De Wolden: zorg, digitale toegang en vertrouwen

Wat is een diepteblog? In onze diepteblogs laten we zien hoe onze voorstellen uit het partijprogramma zijn onderbouwd, met inhoud en duidelijke bronverwijzingen. Het zijn langere long reads voor iedereen die wil weten welke keuzes we voor De Wolden willen maken als we daarvoor gekozen worden.

Wanneer je aan "de gemeente" denkt, wat zie je dan voor je? Voor veel inwoners is de overheid de afgelopen decennia veranderd in een doolhof. Een groot en anoniem systeem waarin de menselijke maat ver te zoeken is. Een systeem van ingewikkelde formulieren, lange wachtrijen aan de telefoon en brieven vol ambtelijke taal die meer vragen oproepen dan ze beantwoorden.

Mensen die zorg nodig hebben, een initiatief willen starten in hun dorp of simpelweg een vraag hebben over hun leefomgeving, lopen te vaak vast in een web van regels en digitale portalen. Dit leidt tot frustratie en onzekerheid, en in het ergste geval tot het mijden van hulp door de mensen die die hulp het hardst nodig hebben.

Dat moet en dat kan anders. De visie van GroenLinks-PvdA De Wolden is helder en fundamenteel: een gemeente is geen kille machine, maar een gemeenschap van mensen.¹ De gemeentelijke organisatie is daar een onlosmakelijk onderdeel van en hoort in al haar vezels dienstbaar te zijn aan álle inwoners.¹

Wij geloven in een overheid die niet tegenover jou staat als een strenge controleur, maar naast je staat als een betrouwbare partner. Een gemeente die écht luistert, in begrijpelijke taal communiceert, jou proactief helpt de weg te vinden in het zorglandschap en begrijpt dat niet iedereen even digitaal vaardig is.¹

In deze uitgebreide diepteblog schetsen we hoe we van De Wolden een écht menselijke en solidaire gemeente maken. We duiken in de wereld van heldere taal, de omslag naar proactieve zorg, de noodzaak van digitale inclusie, het borgen van privacy bij het ontwerpen van systemen en het belang van regionale samenwerking. We laten zien dat achter de regels gewone mensen schuilgaan die jou willen ondersteunen.

We onderbouwen onze visie met de meest actuele inzichten uit februari 2026, met recente cijfers uit Drenthe en met wetenschappelijk onderzoek van gerenommeerde instituten zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Urgenda. Lees verder en ontdek hoe we samen bouwen aan een gemeente waar niemand aan de kant blijft staan.

1. Heldere taal en een luisterend oor: de basis van vertrouwen

De relatie tussen de overheid en haar inwoners begint altijd bij communicatie. Wanneer die communicatie stroef, onduidelijk of eenzijdig verloopt, ontstaat er afstand en wantrouwen.

Uit recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit februari 2026 blijkt dat Nederlanders de complexe samenhang tussen economie, natuur en samenleving heel goed zien en begrijpen.² Burgers verwachten van de overheid dat zij transparant is en open communiceert over de afwegingen die zij maakt, maar ervaren in de praktijk vaak een muur van onbegrip.²

Het probleem van onbegrijpelijke ambtelijke taal

De realiteit is dat een brief van de gemeente te vaak vol staat met ambtelijk jargon, wetsartikelen en abstracte beleidstermen. Woorden als ‘afvalstoffenheffing’, ‘energietransitie’ of ‘rechtsbescherming’ werpen onbedoeld enorme drempels op voor een grote groep inwoners.³

Uit onderzoek van leeshulpaanbieder Tolkie, gepubliceerd in de landelijke media, blijkt dat juist veelvoorkomende ambtelijke begrippen en afkortingen regelmatig tot grote verwarring leiden.³

De onderstaande tabel toont de tien woorden uit overheidscommunicatie die door burgers het vaakst niet of verkeerd begrepen worden:

Bron: Onderzoek Tolkie naar laaggeletterdheid en overheidscommunicatie.³

Mensen die deze taal niet begrijpen, voelen zich buitengesloten of worden bang om fouten te maken, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een toeslag. Het SCP concludeerde in het rapport Mensbeelden achter beleid dat overheidsbeleid te vaak uitgaat van de “rationele keuzemaker”: een burger die alles leest, de regels direct begrijpt en altijd de juiste en meest efficiënte beslissing neemt.⁴

De werkelijkheid is veel diverser. Mensen ervaren stress, hebben zorgen over hun inkomen, zijn druk met mantelzorg of hebben moeite met lezen. Ongeveer 15,9 procent van de mensen tussen de 16 en 65 jaar in Nederland — ruim 2,2 miljoen mensen — heeft moeite met het begrijpen van langere teksten of het combineren van informatie.³

Als de overheid koppig vasthoudt aan een eenzijdig, over-rationeel mensbeeld, overvraagt en sluit zij onbedoeld kwetsbare groepen uit.⁴

De oplossing in De Wolden: B1-taal en een empathische overheid

Om de kloof tussen de inwoner en het gemeentehuis in Zuidwolde te dichten, wil GroenLinks-PvdA actief investeren in de kennis, de kunde en vooral de houding van de gemeentelijke diensten.¹ De standaard moet een proactieve en helpende gemeente zijn.

Dit begint bij het afschaffen van onbegrijpelijke ambtelijke taal en ingewikkelde formulieren.¹ We streven in al onze uitingen naar communicatie op B1-niveau.⁵ B1-taal bestaat uit actieve zinnen, vermijdt vaktermen en bouwt teksten logisch op, met de kernboodschap bovenaan in plaats van verstopt op pagina drie.⁵ Dit niveau is voor de overgrote meerderheid van de bevolking direct en zonder hulpmiddelen te begrijpen.

Maar een menselijke gemeente gaat verder dan alleen makkelijke woorden op papier. Het draait om de toon, de benaderbaarheid en de bereidheid om echt te luisteren. De trendstudie voor overheidscommunicatie in 2025 en 2026, Stap de toekomst in, laat een sterke maatschappelijke roep zien om meer aandacht voor de mens.⁶ Mensen verlangen naar nabijheid, herkenbaarheid en interactie die niet alleen gericht is op efficiëntie, maar ook op rechtvaardigheid en zorg.⁶

Voor De Wolden betekent dit concreet de volgende cultuurverandering:

• Je verhaal slechts één keer doen

Als je contact opneemt met de gemeente, is er weinig zo frustrerend als van het kastje naar de muur gestuurd worden. Je bent geen administratienummer, maar een inwoner met een naam. Vanaf het eerste contact moet je vraag zorgvuldig worden vastgelegd, zodat elke medewerker die je daarna spreekt direct weet waar het over gaat en je meteen kan helpen.¹ Dit vraagt om ontschotting binnen het gemeentehuis.

• De gemeente komt naar je toe: de tijd dat je voor elke vraag naar het gemeentehuis moest reizen, willen wij achter ons laten. Niet iedereen kan of wil die reis maken. Daarom brengen we de gemeente naar de dorpen. Wij pleiten voor een wekelijks gemeentelijk spreekuur in de dorpshuizen of bibliotheken van kernen als Ruinen, Ruinerwold, Koekange, De Wijk en Zuidwolde.¹ Daar kun je laagdrempelig terecht met al je vragen, ideeën en initiatieven, en word je direct geholpen door een vertrouwd gezicht uit je eigen omgeving.¹
• De waarde van frictie erkennen: de overheid moet accepteren dat menselijke processen soms traag of “rommelig” verlopen.⁶ We moeten niet krampachtig proberen elke menselijke emotie uit het systeem te automatiseren. Ambtenaren moeten de beleidsruimte en het mandaat krijgen om af te wijken van de standaardregels wanneer een specifieke, schrijnende situatie daarom vraagt.⁶

Wanneer we de taal van onze inwoners spreken en echt de tijd nemen om te luisteren, herstellen we het fundamentele vertrouwen in het lokale bestuur. Een brief van de gemeente De Wolden moet nooit een bron van stress zijn, maar een heldere, helpende handreiking.

2. De weg vinden in de zorg: van systeemwereld naar leefwereld

In een solidaire en zorgzame gemeenschap letten we op elkaar en staan we voor elkaar klaar.¹ In De Wolden is dit principe van “naoberschap” gelukkig nog altijd sterk verankerd in de haarvaten van onze dorpen. Boodschappen doen voor de buurvrouw of een oogje in het zeil houden is hier vanzelfsprekend.

Toch komt er in veel levens een moment dat informele zorg niet meer toereikend is en er professionele hulp nodig is. Denk aan complexe mantelzorg, diepe schuldenproblematiek, mentale problemen bij jongeren of intensieve opvoedingsvragen.

Op zulke kwetsbare momenten voelt het Nederlandse zorglandschap voor veel mensen als een ondoordringbaar woud van loketten, indicatiestellingen, wachttijden en keukentafelgesprekken. De hulp is er vaak wel, maar de weg ernaartoe is bezaaid met obstakels.

De impact van vergrijzing op de zorgvraag

De urgentie om dit beter te organiseren is groot, zeker in onze regio. De vraag naar ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) neemt sterk toe. Cijfers van het CBS uit de jaren 2024 en 2025 laten zien dat de vergrijzing hierin een bepalende rol speelt.⁷

In 2024 was 10 procent van de Nederlandse bevolking 75 jaar of ouder, een stijging ten opzichte van de 8 procent in 2019.⁹ Omdat ouderen vaker een beroep doen op huishoudelijke hulp, woningaanpassingen of dagbesteding, stijgt de druk op de gemeentelijke begrotingen en de uitvoering.⁷

Tegelijkertijd zien we dat ook jongvolwassenen steeds vaker aankloppen voor hulpmiddelen en diensten; dit gebruik nam landelijk recentelijk met maar liefst 12 procent toe.⁹ We moeten de zorg dus slimmer, dichterbij en vooral menselijker organiseren om het systeem niet te laten vastlopen.

Navigeren met de Sociale Kaart De Wolden

De eerste stap om grip te krijgen op het lokale aanbod is inzicht. Hiervoor is de “Sociale Kaart De Wolden” ontwikkeld, een digitaal platform dat wordt beheerd in samenwerking met Stichting Welzijn De Wolden.¹ Het doel is om inwoners een begrijpelijke wegwijzer te bieden naar alle zorg en ondersteuning in de gemeente.¹

De kaart is gestructureerd rondom thema’s die aansluiten bij het dagelijks leven van inwoners, en niet rondom de interne afdelingen van de gemeente:

Categorie op de sociale kaart

Hoewel deze kaart een belangrijk digitaal instrument is, stelt GroenLinks-PvdA dat dit niet voldoende is. Soms is je persoonlijke of financiële situatie zo complex dat een website je niet meer kan helpen. Daarom is het belangrijk dat de Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO) van Stichting OCO veel breder en actiever wordt aangeboden.¹⁰ Deze experts kunnen kosteloos meegaan naar het keukentafelgesprek en helpen met het ontwarren van regels.

De kanteling naar proactieve dienstverlening

De menselijke maat wordt pas echt zichtbaar wanneer de gemeente niet lijdzaam afwacht tot jij zélf om hulp vraagt. Vaak kloppen mensen pas aan wanneer de schulden onoverkomelijk zijn geworden of de mantelzorg hen fysiek en mentaal heeft uitgeput. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voert in 2025 een stevige lobby voor de 'Wet proactieve dienstverlening', een wetsvoorstel dat onder andere de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) wijzigt.¹²

Waarom is dit zo belangrijk? Er is sprake van veel 'niet-gebruik' van voorzieningen. Veel inwoners weten niet dat zij recht hebben op inkomensondersteuning, het kindpakket of een subsidie voor woningisolatie, of zij vinden de aanvraag te ingewikkeld.¹³ De nieuwe wetgeving, in combinatie met een proactieve houding van de gemeente, maakt het mogelijk dat de gemeente, het UWV en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) gegevens veiliger kunnen uitwisselen.¹⁴

Daardoor hoef jij niet zelf uit te zoeken op welke potjes je recht hebt, maar krijg je vanuit de overheid een seintje: "Wij zien dat jij recht hebt op deze ondersteuning, zullen we dit direct voor je regelen?".¹

Wij willen deze proactieve aanpak in De Wolden omarmen.¹ We wachten niet tot de inwoner aanklopt. Onze buurtteams moeten uitgroeien tot de laagdrempelige, vertrouwde ogen en oren van de wijk.¹ Zij lopen rond, maken een praatje, signaleren vroegtijdig beginnende dementie, eenzaamheid of financiële nood, en bieden vertrouwelijk en desgewenst anoniem hulp aan.¹

Wist je dat uit de Gezondheidsmonitor van GGD, RIVM en CBS blijkt dat in 2024 maar liefst 10 procent van de 15-plussers in Nederland aangaf zich 'sterk eenzaam' te voelen?¹⁶ Een proactief buurtteam dat buurtbemiddeling inzet of een inwoner koppelt aan een vrijwilliger, kan escalatie voorkomen.¹

Succesverhalen: Moeders van De Wolden en eigen kracht

Zorg moet weer uitgaan van de leefwereld in plaats van het systeem. Een mooi lokaal voorbeeld is het project Moeders van De Wolden. Dit initiatief, geworteld in het programma Kansrijke Start (gericht op de eerste 1000 dagen van een kind), koppelt kwetsbare jonge moeders of gezinnen die overbelast dreigen te raken aan lokale hulpgezinnen.¹

Deze hulpgezinnen nemen geen professionele zorgtaken over, maar bieden rust. Ze koken een keer, vangen de kinderen een middag op of bieden een luisterend oor.¹ Dit is zorg dichtbij, informeel, preventief en gedragen door de gemeenschap. Dit soort preventieve concepten willen wij als GroenLinks-PvdA fors versterken en uitbreiden.

Bovendien stappen we in de reguliere Wmo af van het denken in beperkingen. We focussen op eigen kracht.¹ Het vertrekpunt in elk gesprek tussen hulpverlener en inwoner is: wat kan iemand wél? Welke rol kan de eigen omgeving, zoals familie of het netwerk uit het dorpshuis, spelen? En welke professionele ondersteuning is aanvullend nodig om een waardig en zo zelfstandig mogelijk leven te garanderen?¹

3. Digitale inclusie: niemand blijft achter in de digitale revolutie

We leven in een tijd waarin de samenleving in hoog tempo digitaliseert. Het aanvragen van een vergunning voor de verbouwing van je huis, het regelen van je belastingaangifte, het bekijken van je medisch dossier via een patiëntenportaal of het indienen van een subsidieaanvraag: het gebeurt vrijwel uitsluitend online.

Voor een grote groep inwoners biedt dit voordelen qua snelheid en efficiëntie. Maar er is ook een aanzienlijke groep voor wie deze digitale wereld een grote, soms onoverkomelijke barrière vormt.

De harde cijfers in Drenthe

Vaak wordt gedacht dat in 2026 iedereen wel is meegegroeid met het internet en moeiteloos een smartphone kan bedienen. De cijfers van het CBS laten een ander beeld zien. In de provincie Drenthe had in 2023 74 procent van de inwoners van 12 jaar en ouder de zogenaamde digitale basisvaardigheden.¹⁸

Dat lijkt een ruime meerderheid, maar het betekent ook dat ruim één op de vier inwoners (26 procent) in onze provincie onvoldoende of geen digitale vaardigheden heeft.¹⁸ Drenthe scoort daarmee duidelijk lager dan het landelijk gemiddelde van 79 procent.¹⁸

Categorie digitale vaardigheden (12 jaar en ouder, 2023)

Bron: CBS Maatwerkonderzoek digitale vaardigheden 2023 / Provincie Drenthe.¹⁸

Deze groep bestaat nadrukkelijk niet alleen uit ouderen. Ook een aanzienlijk deel van de jongeren, praktisch opgeleiden en mensen met een lager inkomen loopt vast in de digitale bureaucratie.²⁰

Daarnaast gaat een gebrek aan digitale vaardigheden vaak samen met laaggeletterdheid en laaggecijferdheid.¹⁸ Daardoor is het voor deze inwoners extra lastig om zichzelf via online cursussen bij te scholen. In een maatschappij die digital-first is geworden, is deze groep extra kwetsbaar voor uitsluiting en bestaansonzekerheid.¹⁸

GroenLinks-PvdA hanteert daarom een helder principe: digitalisering mag nooit leiden tot maatschappelijke uitsluiting.¹

Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) als lokaal anker

Om inwoners te ondersteunen in deze digitale doolhof, is een krachtig, fijnmazig en lokaal vangnet essentieel. Onze plaatselijke bibliotheek speelt daarin de hoofdrol. De bibliotheek is allang niet meer alleen de plek waar boeken worden uitgeleend; het is de fysieke huiskamer en de culturele ontmoetingsplaats van onze dorpen.¹ Binnen deze bibliotheken zijn de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) gevestigd.²¹

Bij het IDO kunnen inwoners laagdrempelig en gratis terecht met al hun vragen over de digitale overheid. In De Wolden is dit heel concreet georganiseerd via wekelijkse inloopspreekuren: • Bibliotheek Zuidwolde: IDO-spreekuur op dinsdagen van 10:00 tot 12:00 uur.²² • Bibliotheek De Wijk: IDO-spreekuur op woensdagen van 10:00 tot 12:00 uur.²²

Tijdens deze spreekuren zitten speciaal opgeleide medewerkers en vrijwilligers klaar met een luisterend oor en praktische hulp. Of het nu gaat om het aanvragen van huurtoeslag, het installeren van de DigiD-app, het begrijpen van de Berichtenbox van MijnOverheid of het verlengen van een rijbewijs; de medewerkers helpen je direct verder of verwijzen je warm door naar de juiste instantie of computercursus.²²

Dat samenwerking rondom digitale inclusie kan werken, zien we in leerzame proefprojecten elders in onze regio. Zo werken de bibliotheek in buurgemeente Coevorden (Dalen) en in Meppel inmiddels structureel samen met lokale huisartsenpraktijken.²⁵ Daar houdt een IDO-medewerker tweewekelijks spreekuur in de wachtkamer van de huisarts om patiënten specifiek te helpen met het inloggen op het patiëntenportaal en het digitaal inzien van medische gegevens.²⁵ In Meppel leidde dit tot een stijging van het aantal patiëntenportaal-gebruikers van 1.661 naar 4.727.²⁵ Dit soort innovatieve, vakoverschrijdende samenwerkingen wil GroenLinks-PvdA ook actief in De Wolden stimuleren.

Digitale toegankelijkheid van onze eigen systemen

Een minstens zo belangrijk aspect van digitale inclusie is de toegankelijkheid van de websites en online loketten van de gemeente De Wolden zelf. Het is wettelijk verplicht voor overheden om hun websites toegankelijk te maken voor iedereen. Dat betekent dat ze moeten voldoen aan de strenge WCAG-richtlijnen (Web Content Accessibility Guidelines).²⁶ Dit is belangrijk voor bijvoorbeeld blinden en slechtzienden die afhankelijk zijn van voorleessoftware, of mensen die geen muis kunnen bedienen.

Elke overheidswebsite krijgt een status toegekend, variërend van Status A (voldoet volledig) tot Status D (voldoet niet) en E (geen verklaring). Een analyse van het dashboard van DigiToegankelijk in februari 2026 laat zien dat de gemeente De Wolden momenteel verantwoordelijk is voor zes digitale platforms.²⁶ Hoewel we met 17% ‘Status A’-websites nipt boven het landelijk gemeentelijk gemiddelde van 10% scoren, laat de onderstaande tabel zien dat er nog flinke stappen nodig zijn:

Bron: actuele data uit het landelijke dashboard DigiToegankelijk (februari 2026).²⁶

Voor GroenLinks-PvdA is het onacceptabel dat juist het platform Open formulieren niet voor iedereen toegankelijk is (Status D).²⁶ Digitale toegankelijkheid is geen administratieve checklist of sluitpost op de begroting, maar een harde randvoorwaarde. Bij elk nieuw digitaal plan of platform moet toegankelijkheid vanaf de start zijn meegenomen. Een voorziening die niet voor elke inwoner bruikbaar is, is wat ons betreft niet af.¹

Bovenal houden we vast aan één fundamentele belofte: er blijft altijd een menselijk alternatief.¹ Een gemeente die werkelijk naast je staat, dwingt je nooit om alleen via een app of digitaal formulier te communiceren. Fysieke balies, spreekuren in de dorpen en een goed bereikbare telefonische klantenservice blijven essentieel.¹

4. Jouw gegevens veilig: privacy by design

Als we de dienstverlening van de gemeente proactiever, gerichter en lokaler willen maken, ontkomen we er niet aan dat de gemeente gegevens van inwoners gebruikt. Om een gezin met een dreigende uithuiszetting door huurachterstanden op tijd te helpen, moeten incassobureaus, woningcorporaties en de gemeentelijke schuldhulpverlening veilig en snel informatie kunnen uitwisselen.¹²

Dit datadomein roept logische en terechte zorgen op. Verdwijnt jouw financiële of medische informatie niet in een onveilige databank, en wie kijkt er mee?

Voor GroenLinks-PvdA De Wolden is het uitgangspunt helder: de bescherming van jouw persoonsgegevens is geen bijzaak, maar het fundament onder een betrouwbare overheid.¹ Daarom verankeren we de principes van privacy by design en privacy by default expliciet in beleid en uitvoering.¹

Wat betekent dat in de praktijk?

De wet, met name de Europese AVG en de Nederlandse UAVG, schrijft dit al voor.²⁷ In veel gemeenten wordt privacy in de praktijk nog te laat getoetst, pas nadat een ICT-systeem is gekozen of een project al loopt.²⁸ Dat willen we omdraaien.

• Privacy by design: bescherming van persoonsgegevens wordt vanaf de ontwerpfase ingebouwd.²⁷ Bij nieuwe digitale diensten staat dataminimalisatie centraal: als gegevens niet nodig zijn, worden ze niet verzameld.²⁸
• We werken daarbij volgens de richtlijnen en instrumenten van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de VNG.²⁷
• Privacy by default: standaardinstellingen staan altijd op de meest privacyvriendelijke stand.²⁸ Je hoeft niet zelf uit te zoeken welke vinkjes je moet uitzetten om beschermd te zijn. Gegevens worden automatisch vernietigd zodra de wettelijke bewaartermijn verloopt.²⁸

Transparantie en menselijke regie blijven doorslaggevend. Nu overheden vaker algoritmen en AI gebruiken, groeit het risico op vooringenomenheid en verlies van menselijke controle.⁶ Daarom verzamelt de gemeente alleen strikt noodzakelijke data en communiceert zij daar actief en begrijpelijk over.¹ Jij blijft eigenaar van jouw verhaal. Alleen met stevige privacygaranties ontstaat het vertrouwen dat nodig is voor proactieve dienstverlening.

5. Over de grenzen kijken: samenwerken voor brede welvaart

De ambitie om een menselijke, groene en solidaire gemeente te zijn, stopt niet bij de gemeentegrenzen van De Wolden. Veel van de grote, complexe opgaven waar wij als gemeenschap voor staan – de woningnood, de krapte op de arbeidsmarkt (ook in de zorg), het realiseren van dekkend openbaar vervoer en de energietransitie – zijn te groot om als individuele, relatief kleine plattelandsgemeente alleen op te lossen.³²

Daarom kiest GroenLinks-PvdA bewust voor een stevige en actieve samenwerking binnen de Regio Zwolle.¹ In deze regio bundelen 22 gemeenten, verspreid over vier provincies, de krachten met ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen.³² Dit is onze belangrijkste motor om doelen te bereiken.³²

De focus op brede welvaart

Binnen deze regionale samenwerking, zoals vastgelegd in de ‘Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028’, staat het concept brede welvaart centraal.³² Brede welvaart is een andere manier van kijken naar vooruitgang. Het gaat niet alleen om economische groei of het bruto binnenlands product, maar om welzijn.² Het gaat om de kwaliteit van onze gezondheid, de veiligheid op straat, de schoonheid van ons Drentse landschap, kansengelijkheid en bestaanszekerheid voor iedere inwoner.²

Uit SCP-onderzoek van begin 2026 blijkt dat driekwart van de Nederlanders deze verschuiving steunt.² Burgers vinden het vanzelfsprekend dat de overheid economische belangen afweegt tegen ecologische en sociale factoren.²

In Regio Zwolle werken we samen aan deze brede welvaart. We letten daarbij specifiek op het in stand houden van belangrijke sociale voorzieningen in onze dorpskernen, zoals een bereikbare huisarts en vaker rijdend streekvervoer.³²

Een sociaal rechtvaardige klimaattransitie

Een van de meest in het oog springende uitdagingen binnen deze brede welvaart is de aanpak van klimaatverandering en de daarmee samenhangende bestaansonzekerheid. Uit recente data en rapportages van Urgenda en het CBS (juli 2025) blijkt dat de energiearmoede in Nederland is opgelopen tot 6,1 procent van de huishoudens.³⁶ Energiearmoede betekent dat mensen hun energierekening nauwelijks kunnen betalen, vaak omdat ze in een slecht geïsoleerd huur- of koophuis wonen en onvoldoende inkomen hebben om te verduurzamen.³⁷

Urgenda en het SCP wijzen erop dat de transitie naar schone energie alleen zal slagen als deze sociaal rechtvaardig is; de lasten mogen niet eenzijdig bij de laagste inkomens terechtkomen.³⁸ GroenLinks-PvdA De Wolden neemt hierin lokaal de leiding. We wachten niet af, maar bieden als gemeente proactieve hulp bij de aanvraag van isolatiesubsidies en zetten in op collectieve buurtprojecten.¹

Een van onze kernambities is het faciliteren van lokale energiehubs. Daarbij wordt een dorp of straat gezamenlijk eigenaar van zonne- of kleinschalige windenergie, slaat deze lokaal op in een buurtbatterij en deelt de opgewekte stroom onderling tegen een lage prijs.¹ Zo pakken we energiearmoede bij de wortel aan, ontlasten we het overvolle landelijke stroomnet en vergroten we de onafhankelijkheid en solidariteit van onze dorpen.¹

Leren van nationale best practices

Door over onze grenzen te kijken, kunnen we leren van wat elders in Nederland aantoonbaar werkt. De VNG organiseert jaarlijks de landelijke competitie GemeenteDelers om de beste initiatieven op het gebied van menselijke dienstverlening uit te lichten.⁴⁰

Een aansprekend voorbeeld uit de lichting van eind 2025 is het project "Iédereen doet mee!" uit de gemeente Gouda.⁴² In plaats van statushouders en asielzoekers jarenlang in de wachtstand te laten in de asielopvang, heeft Gouda gemeentelijke ambassadeurs gekoppeld aan de balie van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).⁴² Zij nemen nieuwkomers direct bij de hand en begeleiden hen naar vrijwilligerswerk, de sportvereniging en vroege taallessen.⁴² Dit zorgt voor een snelle integratie, haalt mensen uit een sociaal isolement en levert de lokale gemeenschap direct gemotiveerde vrijwilligers op.⁴²

Dergelijke vernieuwende oplossingen passen goed bij de visie van De Wolden. We willen nieuwkomers, maar ook inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, direct perspectief bieden. Door ons sterke lokale ontwikkelbedrijf STARK nog steviger te positioneren en dit regionaal te verbinden met werkgevers in de brede Zwolse economie, maken we van een uitkering geen eindstation, maar een springplank naar hernieuwd vertrouwen en meedoen.¹

Conclusie: een gemeente die er onvoorwaardelijk voor je is

De toekomst van De Wolden, en daarmee de leefbaarheid van onze vitale Drentse dorpen, ligt niet besloten in complexere systemen, meer regels of het blindelings doordrukken van een digitale overheid zonder menselijk vangnet. De toekomst ligt in de kracht van onze solidaire, zorgzame gemeenschap.¹

Het is de hoogste tijd voor een gemeentelijke overheid die diep van binnen beseft dat regels, systemen en budgetten er uitsluitend zijn om inwoners te dienen, en nooit andersom. Als GroenLinks-PvdA in De Wolden durven wij die ambitieuze, fundamentele keuzes te maken. We presenteren een plan waarin we onszelf verplichten tot een drastische cultuurverandering binnen het gemeentehuis. We kiezen voor:

• Begrijpelijke en nabije communicatie: je doet je verhaal maar één keer, bij een medewerker die tijd voor je heeft en jouw leefwereld begrijpt. We communiceren in B1-taal en brengen de spreekuren terug naar je eigen dorp.¹
• Proactieve zorg op maat: via een heldere en actuele Sociale Kaart, sterke en preventief werkende buurtteams en onafhankelijke cliëntondersteuning zorgen we dat jij de juiste weg vindt, ruim voordat problemen uitgroeien tot crises.¹
• Honderd procent digitale inclusie: door intensieve samenwerking met de bibliotheek via de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) en de harde garantie dat er naast elke verplichte digitale voordeur altijd een fysieke, menselijke balie blijft.¹
• Privacy by design als fundament: hoge veiligheid, strikte dataminimalisatie en openheid over jouw persoonsgegevens zijn de vaste norm bij elke nieuwe dienst die de gemeente ontwikkelt.¹
• Verbindende regionale samenwerking: we bundelen onze krachten binnen Regio Zwolle om samen met onze buren uitdagingen rond brede welvaart, energiearmoede en de arbeidsmarkt effectief en rechtvaardig aan te pakken.¹

Een werkelijk menselijke gemeente zet de deuren van het gemeentehuis figuurlijk wijd open, maar heeft ook de moed om zelf naar buiten te gaan, de dorpen in. Samen met jou bouwen we aan een betrouwbare overheid die luistert, die een uitgestoken hand vasthoudt en die er zonder oordeel voor je is. Een overheid die jou niet terugbrengt tot een dossiernummer of een hokje op een formulier, maar die naast je gaat staan in de zoektocht naar een groen, sociaal en gelukkig De Wolden.¹

Geciteerd werk

1. PartijprogrammaGroenLinks-PvdA De Wolden
2. Burgerperspectieven 2026 Bericht 1 - Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), https://www.scp.nl/publicaties-scp/2026/02/burgerperspectieven-2026-bericht-1
3. Media en overheid gebruiken nog altijd te ingewikkelde taal - Metronieuws.nl, https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2025/09/media-en-overheid-gebruiken-nog-altijd-te-ingewikkelde-taal/
4. Mensbeelden en beleid - Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), https://www.scp.nl/publicaties-scp/2024/07/mensbeelden
5. Overheidscommunicatie gericht aan burgers - Gebruiker Centraal, https://www.gebruikercentraal.nl/wp-content/uploads/sites/4/2021/12/Masterproef_Joelle_Janssen.pdf
6. Stap de toekomst in. Trends en implicaties voor ... - CommunicatieRijk, https://www.communicatierijk.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/10/08/trendpublicatie-stap-de-toekomst-in-pdf/rapport-stap-de-toekomst-in-trends-en-implicaties-voor-overheidscommunicatie-2025.pdf
7. Vergrijzing - Centraal Bureau voor de Statistiek | CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/20/vaker-zorg-vanuit-de-wmo-meer-jongvolwassenen-kregen-hulp/vergrijzing
8. Vaker zorg vanuit de Wmo, meer jongvolwassenen kregen hulp - CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/20/vaker-zorg-vanuit-de-wmo-meer-jongvolwassenen-kregen-hulp
9. Vaker zorg vanuit de Wmo, meer jongvolwassenen kregen hulp - Schulinck.nl, https://www.schulinck.nl/sociaal-domein-nieuws-vaker-zorg-vanuit-de-wmo-meer-jongvolwassenen-kregen-hulp/
10. Sociale Kaart - Gemeente De Wolden, https://www.dewolden.nl/hulp-en-zorg/sociale-kaart/
11. Sociale kaart | Welzijn De Wolden, https://welzijndewolden.nl/wat-we-doen/socialekaart
12. Jaarplan 2025 | VNG, https://vng.nl/sites/default/files/2024-11/05-vng-jaarplan-en-begroting-2025-document.pdf
13. VNG Bijzondere ledenbrief inzake Rijksbegroting 2025 en de gevolgen voor gemeenten, https://gemeenteraad.woerden.nl/Stukken/VNG-Bijzondere-ledenbrief-inzake-Rijksbegroting-2025-en-de-gevolgen-voor-gemeenten.pdf
14. Wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen in verband met het bevorderen van proactieve dienstverlening door het UWV, de SVB en gemeenten (Wet proactieve dienstverlening SZW) | Tweede Kamer der Staten-Generaal, https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2026Z01651&did=2026D03948
15. Factsheet Uitvoeringstoets Besluit Proactieve dienstverlening (1/2) | Open Research Amsterdam, https://openresearch.amsterdam/image/2025/11/21/factsheet_ut_besluit_proactieve_dienstverleni-644603106.pdf
16. 10 procent van de 15-plussers sterk eenzaam in 2024 | CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/39/10-procent-van-de-15-plussers-sterk-eenzaam-in-2024
17. Eindrapport Wetenschappelijke evaluatie Programma Moeders van Rotterdam | Sociale Verloskunde, https://www.sociale-verloskunde.nl/uploads/artikelen/MoedersVanRotterdam_Wetenschappelijke_evaluatie_2023.pdf
18. Digitale vaardigheden Drentenaren gelijk gebleven in de afgelopen twee jaar, https://nhinzicht.nl/noord-holland-noord/digitale-vaardigheden-drenthe-verbeterd-in-de-afgelopen-twee-jaar
19. 20% van de inwoners in Drenthe beschikt over lage digitale vaardigheden, https://arbeidsmarktinzicht.nl/20-van-de-inwoners-in-drenthe-beschikt-over-lage-digitale-vaardigheden
20. Basisvaardigheden in Midden-Drenthe, https://middendrenthe.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/aa94eacf-e3a9-418b-9ffb-7fb9cc5ac60e
21. Informatiepunten Digitale Overheid (IDO's) | VNG, https://vng.nl/projecten/informatiepunten-digitale-overheid-idos
22. Hulp bij digitale vaardigheden | Gemeente De Wolden, https://www.dewolden.nl/hulp-en-zorg/hulp-bij-digitale-vaardigheden/
23. Activiteitenplan 2025 | Biblionet Drenthe, https://poi.biblionetdrenthe.nl/files/Activiteitenplan_2025-Dienstencatalogus.pdf
24. Terugblik IDO Festival 2025: samenwerken voor digitale inclusie | Biblionet Drenthe, https://poi.biblionetdrenthe.nl/actueel/nieuws/253-terugblik-ido-festival-2025-samenwerken-voor-digitale-inclusie
25. Dokter Drenthe en Drentse bibliotheken tekenen voor inclusie, https://www.dokterdrenthe.nl/nieuws/dokter-drenthe-en-drentse-bibliotheken-tekenen-voor-inclusie
26. Zó digitoegankelijk is Gemeente De Wolden, https://dashboard.digitoegankelijk.nl/organisaties/976
27. Privacybeleid 2025-2028 | Lokale wet- en regelgeving | Overheid.nl, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR739404/1
28. Four best practices for privacy by design and privacy by default | PONT Data & Privacy, https://privacy-web.nl/en/nieuws/vier-best-practices-voor-privacy-by-design-en-privacy-by-default/
29. Privacy By Design 101: What You Need To Know To Be Compliant - Usercentrics, https://usercentrics.com/knowledge-hub/what-is-privacy-by-design/
30. 202001-Handreiking-Privacy-by-Design_v1.01.docx - Informatiebeveiligingsdienst, https://www.informatiebeveiligingsdienst.nl/wp-content/uploads/2021/04/202001-Handreiking-Privacy-by-Design_v1.01.docx
31. Special 2025: Inspiratie uit de toekomst - Staat van de Uitvoering, https://staatvandeuitvoering.nl/app/uploads/2025/09/Toekomstspecial-Staat-2025.pdf
32. Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028 - Archief, https://archief.olst-wijhe.nl/b-amp-w-besluiten/2023/5/30/b-amp-w-besluiten-23-05-2023/meerjarige-agenda-regio-zwolle-2024-2028
33. Regio Zwolle stapt door - Noordoostpolder, https://raad.noordoostpolder.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2023/11-december/19:30/Programmalijnen-Regio-Zwolle-2024-2028/15-4-Meerjarige-agenda-Regio-Zwolle-2024-2028.pdf
34. Tussentijdse rapportage Regio Zwolle 2024-2025 - BeleidsRadar, https://beleidsradar.nl/documenten/tussentijdse-rapportage-regio-zwolle-2024-2025-ede76fe8-0a3d-4ba0-969f-d2af90dca523
35. Samenvatting | CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart/samenvatting
36. Scenario's energiearmoede 2025 bij stijgende energieprijzen - TNO, https://www.tno.nl/nl/newsroom/2025/03/scenario-energiearmoede-2025-energie/
37. Energiearmoede in 2024 gestegen naar 6,1 procent - CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/30/energiearmoede-in-2024-gestegen-naar-6-1-procent
38. PRETS-studie – Beschermingen en socio-ecologische risico's in transities - Klimaat.be, https://klimaat.be/news/2025/prets-project-beschermingen-en-socio-ecologische-risicos-in-transities
39. De klimaatzaak: Urgenda trekt opnieuw aan het langste eind - en plaatst de overheid voor een onmogelijke opgave - Scientias, https://scientias.nl/de-klimaatzaak-urgenda-trekt-opnieuw-aan-het-langste-eind-en-plaatst-de-overheid-voor-onmogelijke-opgave/
40. Competitie GemeenteDelers 2025 | VNG, https://vng.nl/artikelen/competitie-gemeentedelers-2025
41. GemeenteDelers 2025: de winnaars zijn bekend - VNG, https://vng.nl/nieuws/gemeentedelers-2025-de-winnaars-zijn-bekend
42. Iédereen doet mee! – gemeente Gouda – GemeenteDelers 2025 - YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=gBGIjr-C_JQ
43. GemeenteDelers 2025: de winnaars zijn bekend - Stimulansz, https://www.stimulansz.nl/gemeentedelers-2025-de-winnaars-zijn-bekend/